Konspekty katechez na temat:
JAN PAWEŁ II
APOSTOŁ JEDNOŚCI
Zespół autorów:
ks. Andrzej Caputa, Krystyna Chmura, Agata Haładyna, Bogusława Słonina
Redakcja:
ks. Tadeusz Nosek, ks. Tadeusz Panuś, ks. Janusz Rzepa
Kraków 2003
JAN PAWEŁ II – APOSTOŁ JEDNOŚCI
dla dzieci młodszych
POMOCE DYDAKTYCZNE:
PRZEBIEG KATECHEZY:
WSTĘP:
1. Wysłuchanie „Pieśni jedności” i rozmowa z uczniami na temat treści tej piosenki. Uczniowie samodzielnie próbują wytłumaczyć czym jest wg nich „jedność”. Katecheta podsumowuje tę pracę.
2. Sprawdzenie zadania domowego (uczniowie mieli przynieść obrazki, wycinki z gazet przedstawiające papieża). Każdy uczeń kładzie te materiały w miejscu przygotowanym na wystawę, która jest zatytułowana „25 lat posługi papieskiej”.
3. Uczniowie oglądają wystawę i zapisują temat: Jan Paweł II - Apostoł jedności. Podsumowanie wystawy.
ROZWINIĘCIE:
1. Katecheta rozdaje każdemu dziecku kartkę z tekstem (Załącznik 1). Przeczytanie tekstu o dzieciństwie Karola Wojtyły - indywidualna praca uczniów.
2. Analiza w/w tekstu w formie tzw. „słoneczka”. W środku „słoneczka” znajduje się napis: „Jan Paweł II”, zaś jego „promienie” utworzą odpowiedzi uczniów na następujące pytania:
- Gdzie urodził się Karol Wojtyła?
- Kim był jego ojciec?
- Czym się zajmował w wolnym czasie?
- Jakie miał ulubione sporty?
- Kim został Karol Wotyła?
- Obecnie jest ........................?
- Od kiedy jest Papieżem?
3. Podsumowanie tych wiadomości. Katecheta uzupełnia je, opowiadając o świadectwie życia i posługi Jana Pawła II – Apostoła jedności. Opowiadanie to winno dotyczyć tego, z kim Papież się spotyka i o czym naucza jako „Apostoł jedności”: np. jedności człowieka z Bogiem, człowieka z człowiekiem, chrześcijanina z chrześcijaninem w rodzinie Bożej, którą jest Kościół.
4. Odczytanie fragmentu Listu Ojca Świętego do dzieci (Załącznik 2). Katecheta prowadzi pogadankę, w której może wykorzystać następujące pytania:
- O co Papież prosi dzieci?
- Co mówi o miłości i zgodzie?
- Skąd pochodzą dzieci, do których zwraca się Jan Paweł II?
5. Rozmawiając z dziećmi katecheta stawia pytanie:
- Czy do nas także skierowane są słowa Papieża?
- Gdzie i w jaki sposób my możemy być „apostołami jedności” tak, jak Jan Paweł II? Wypowiedzi uczniów i ich podsumowanie.
ZAKOŃCZENIE:
1. Katecheta prosi uczniów o wysłuchanie opowiadania pt. „Wyspa świstaków”(Załącznik 3) i zastanowienie się na tym, dlaczego potrzebujemy w naszym życiu zgody i jedności?
2.Odczytanie opowiadania „Wyspa świstaków”. Krótka rozmowa podsumowująca zasadnicze wątki opowiadania dotyczące pojednania oraz piękna życia w zgodzie i jedności.
ZAPIS W ZESZYCIE:
Uczniowie mają zapisany temat katechezy oraz wklejony (w domu) tekst „Dzieciństwo Karola Wojtyły”.
PRACA DOMOWA:
Narysuję, jak powinna wyglądać jedność w mojej klasie.
ZAŁĄCZNIK NR 1 - Dzieciństwo Karola Wojtyły
Karol Wojtyła urodził się w Wadowicach.
Miasto to
położone jest w Jego ojciec był 
mama
opiekowała się 
.
Karol chodził do 
w
Wadowicach. Uczył się dobrze.
W niedzielę
uczęszczał do 
parafialnego
Był
. W wolnym
czasie zajmował się sportem. Zimą bardzo lubił jeździć na
. Latem wraz
z 
chodził na
wycieczki w 
. Z kolegami
często grał w 
.
Najczęściej grał na 
. Karol był
dobrym kolegą, jest wspaniałym 
i cudownym
Wszyscy
.
ZAŁĄCZNIK NR 2 - WYSPA ŚWISTAKÓW
Pośród gór Gran Zebu znajdowało się małe błękitne jeziorko. Pośród jeziorka widoczna była mała wysepka. Jej piaszczyste brzegi pełne były gładkich jak powierzchnia jajka kamieni. Kwiaty i krzewy rododendronów pokrywały zbocza gór. Wokół jeziorka świstaki miały swoje norki.
Na wysepce, pośrodku jeziora, spotykały się codziennie trzy żwawe świstaczki: Ryszard, Adrianna i Walery. Chociaż ciągle przebywały razem, kłóciły się codziennie od świtu do nocy.
Gdy piły wodę przy źródełku Ryszard wykrzykiwał:
- Wyjdź z wody! Woda jest moja!
Gdy skacząc z kamienia na kamień docierały do wysepki, było jeszcze gorzej.
- Precz z wyspy! - wrzeszczał Walerian. - Ziemia jest moja!
- Trawa należy do mnie - piszczała Adrianna, szukając kruchej sałatki i najbardziej pachnących kwiatków.
Pewnego dnia za rododendronów wyszedł wielki żółw.
Gdy tylko sobie poszedł, Ryszard wybiegł z dużym korzeniem lukrecji w pyszczku. Inne pobiegły za nim krzycząc:
- Korzenie należą do wszystkich! Ale Ryszard mając pełen pyszczek zamruczał:
- Ten należy do mnie!
Wkrótce trzy świstaczki walczyły łapami i uderzeniami ogona, aby zdobyć wysepkę.
Jest moja! - krzyczały wszystkie razem.
W pewnym momencie pociemniało i groźne grzmoty wypełniły powietrze wokół jeziora. Gwałtowny deszcz zawładnął wysepką, która szybko zostało opanowana przez wodę. Jej poziom nieustannie się podnosił. Trzy świstaki drżały ze strachu. Próbowały rozpaczliwie uczepić się nielicznych kamieni, które wystawały z wody. Ale wkrótce o one zostały zalane. Pozostał tylko jeden głaz i na niego wdrapały się trzy świstaki, drżąc z zimna i strachu. Stały blisko, blisko siebie i trzymając się za ręce, przeżywając ten sam lęk i te same nadzieje, czuły się trochę spokojniejsze. Każdy z nich czuł, że dwa inne serca biją blisko jego własnego serca.
Powoli, powoli wody opadały. Deszcz zmalał a potem przestało padać. Dopiero wówczas świstaki odkryły, że wielki kamień, na który się wdrapały, nie był wcale kamieniem. Był to żółw!
- Uratowałeś nas! - zawołały wszystkie razem.
Następnego ranka woda znów była przezroczysta. Na piaszczystym dnie jeziorka słońce goniło srebrne rybki. Radosne, małe świstaczki zaczęły razem się kąpać i razem szukały kolorowych kamyków. Razem biegały w gęstej, pachnącej trawie, szukając korzeni lukrecji. Później, gdy odpoczywały w chłodzie na pokrytej trawą wysepce czuły się szczęśliwe, jak nigdy dotąd.
- Co za spokój! - powiedział Ryszard.
- O, jak tu pięknie! - cieszył się Walerian.
- A wiesz co... - powiedziała Adrianna.
- Co? - spytały dwa pozostałe świstaki.
- To wszystko jest nasze!
Pragnę powierzyć waszej modlitwie, drodzy mali przyjaciele, nie tylko sprawy waszej rodziny, ale także wszystkich rodzin na świecie. I nie tylko to. Mam jeszcze wiele innych spraw, które chcę wam polecić. Papież liczy bardzo na wasze modlitwy. Musimy się razem wiele modlić, ażeby ludzkość, a żyje na ziemi wiele miliardów ludzi, stawała się bardziej rodziną Bożą, ażeby mogła żyć w pokoju.
Ileż dzieci, także w tych dniach, pada ofiarą nienawiści, która szaleje w wielu miejscach ziemskiego globu, jak na przykład na Bałkanach i w niektórych krajach Afryki! Właśnie rozważając te wydarzenia, napełniające nas wielkim bólem, postanowiłem prosić was, drogie dzieci, ażebyście wzięły sobie do serca modlitwę o pokój. Wiecie dobrze, że miłość i zgoda budują pokój, a nienawiść i przemoc go rujnują. Jesteście wrażliwe na miłość, a lękacie się wszelkiej nienawiści. Dlatego Papież może liczyć na to, że spełnicie jego prośbę, że dołączycie się do jego modlitwy o pokój na świecie z takim samym zapałem, z jakim modlicie się o pokój i zgodę w waszych rodzinach. /.../
Drodzy chłopcy i dziewczęta, przypomnę słowa Psalmu, które mnie zawsze wzruszały: Laudate pueri Dominum! Chwalcie, o dziatki, chwalcie imię Pana. Niech imię Pańskie będzie błogosławione odtąd i aż na wieki! Od wschodu słońca aż po zachód jego niech imię Pańskie będzie Pochwalone! (por. Ps 113 [112], 1 – 3). Kiedy rozważam słowa tego Psalmu, mam przed oczyma twarze dzieci całego świata: od Wschodu aż do Zachodu, od Północy do Południa. Do was, moi mali przyjaciele, bez względu na różnice języka, rasy, rasy, czy narodowość i mówię: Chwalcie imię Pana!
JAN PAWEŁ II – APOSTOŁ JEDNOŚCI
dla dzieci starszych
CELE KATECHETYCZNE:
Ukazanie działań Ojca Świętego na rzecz budowania jedności w Kościele i w świecie; kształtowanie postaw katechizowanych, które będą sprzyjały ich zaangażowaniu się w budowanie jedności w rodzinie, szkole i parafii.
METODY:
Praca z tekstem, pogadanka w formie „konferencji prasowej”, praca w grupach, słoneczko, burza mózgów.
POMOCE DYDAKTYCZNE:
Pismo Święte, plakat przedstawiający Ojca Świętego, kartki z hasłami do schematu, kartki z pytaniami i odpowiedziami, tekst Orędzia Pokojowego, 4 arkusze szarego papieru, mazaki.
PRZEBIEG KATECHEZY:
WSTĘP:
Modlitwa: Pieśń „Zjednoczeni w Duchu”.
Wprowadzenie:
Katecheta wskazuje na fakt, że Bóg zawsze troszczył się o jedność swego ludu. Troska ta najpełniej wyraziła się w Jezusie Chrystusie. Następnie powołując się na wiadomości telewizyjne i informacje prasowe, wyjaśnia, że na świecie ciągle toczą się wojny, które są konsekwencją braku jedności i miłości. Przejawy braku jedności obserwujemy również w naszych środowiskach: konflikty, kłótnie, spory, itp. Na dzisiejszej katechezie zastanowimy się jak temu zapobiec? Pomoże nam w tym Wielki Człowiek – Jan Paweł II.
Katecheta na tablicy umieszcza jego portret (plakat) i prosi uczniów o zapisanie określeń charakteryzujących tę postać tworząc tzw. „słoneczko”
Papież
Świadek Wiary Apostoł Narodów
JAN PAWEŁ II
Ojciec Święty Biskup Rzymu
Apostoł Jedności
Jeżeli zaistnieje potrzeba uzupełniamy hasło, które będzie przedmiotem
naszego zainteresowania, zapis tematu w zeszytach.
ROZWINIĘCIE:
Nazwaliśmy Jana Pawła II apostołem. Czy słusznie? – przekonamy się słuchając fragmentów Pisma Świętego: Mt 28, 18 – 20; J21,15.
W rozmowie kierowanej dochodzimy do stwierdzenia, że Chrystus posyła Apostołów do pracy w swoim Kościele. Równocześnie układamy hasła w kolejności:
|
Pan Jezus |
|
św. Piotr |
|
Ojciec Święty (Kościół na świecie) |
|
Prymas (Kościół w Polsce) |
|
Biskup (Kościół w diecezji) |
Z naszego schematu wynika, że Jan Paweł II kieruje Kościołem na całym świecie troszcząc się o jedność. Został on posłany przez samego Chrystusa. Jak wypełnia swoją misję, dowiemy się na dzisiejszym spotkaniu z Ojcem Świętym.
Posługując się metodą konferencji prasowej, zapoznajemy się z osobą Jana Pawła II. Wcześniej przygotowani uczniowie-rzecznicy zasiadają przy stole prezydialnym i udzielają odpowiedzi na pytania uczniów-dziennikarzy, którzy otrzymali je na kartkach.
1. Gdzie i kiedy urodził się Jan Paweł II?
Karol Wojtyła, późniejszy papież – Jan Paweł II urodził się 18 maja 1920 r. w Wadowicach.
2. Co można powiedzieć o jego dzieciństwie i młodości?
Kiedy miał 9 lat zmarła jego mama, a 3 lata później – jego starszy brat. Mimo wielkiego bólu nie poddał się rozpaczy, ale w każdym wydarzeniu szukał Bożych drogowskazów. Chcąc być mądrym i dobrym człowiekiem, uczył się z wielką pasją i zaangażowaniem najpierw w szkole podstawowej a później w gimnazjum wadowickim. Po zdanej maturze w 1938 r. przeprowadził się wraz z ojcem do Krakowa, gdzie rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wybuch II wojny światowej zmienił jego życie. Podjął pracę w kamieniołomach, opiekował się tatą i pomagał przetrwać trudne chwile swoim przyjaciołom.
3. Co wpłynęło na podjęcie decyzji o wstąpieniu do seminarium?
Jak sam mówił historia jego kapłańskiego powołania jest znana przede wszystkim Bogu. Decyzję wstąpienia do Krakowskiego Seminarium Duchownego podjął w rok po śmierci ojca. Święcenia kapłańskie przyjął 1 XI 1946 r.
4. Co można powiedzieć o jego kapłańskiej posłudze?
Można powiedzieć, że był bardzo aktywnym kapłanem. Jako duszpasterz, a potem również wykładowca na uczelniach w Krakowie i w Lublinie, poświęcił się pracy wśród młodzieży. Jego gorliwość stała się wzorem dla wielu ludzi. Jako biskup a później kardynał troszczył się o jedność wspólnot parafialnych i całego Kościoła krakowskiego. 16 października 1978 r. został wybrany papieżem.
5. Mówi się, że Jan Paweł II jest Apostołem Jedności. W czym wyraża się jego troska o jedność w Kościele i w świecie?
Jan Paweł II widzi swą posługę Piotrową przede wszystkim jako posługę jedności. Jako pasterz Kościoła stara się objąć troską wszystkich. Zewnętrznym tego wyrazem są jego podróże apostolskie po całym świecie. Żaden zakątek ziemi nie jest przez niego zapomniany. Stara się być wszędzie tam, gdzie na niego czekają, gdzie dzieje się krzywda i gdzie ludzie potrzebują pocieszenia. Gorliwie wzywa wszystkich ludzi i wszystkie narody do pokoju, jedności, wzajemnego szacunku i miłości.
Wizją jedności kierował się, gdy w październiku 1986 r. zaprosił do Asyżu chrześcijan i zwierzchników wielkich religii świata, aby zgromadzić się przed obliczem jedynego Boga niczym jedna rodzina. Dla społeczeństwa, w którym żyją razem wyznawcy różnych religii spotkania te są znakiem pokoju i jedności.
Papieska służba jedności urzeczywistnia się przede wszystkim poprzez sprawowanie Eucharystii, którym przewodniczy Jan Paweł II (ponad 2 mln zgromadziło się na Błoniach w w Krakowie w 2002 r.), papieskie modlitwy łączące ludzi różnych wyznań i religii, obecność w miejscach symbolicznych dla Judaizmu i Islamu (Ściana Płaczu w Jerozolimie, meczet Ommajów w Damaszku).
Pracując w grupach w oparciu o poznane treści uczniowie tworzą plakat pt. „Chcemy budować jedność w swoim środowisku”. Uzupełniają go odpowiednimi rysunkami lub wycinkami z gazet (zdjęciami) i hasłami np.:
pomoc kolegom, rodzeństwu
wspólna zabawa
spotkania w grupach parafialnych
spędzanie czasu wolnego z rodziną
wspólna modlitwa
życzliwa postawa
wspólny posiłek
Następnie umieszczają swoje prace na tablicy i dokonują prezentacji.
ZAKOŃCZENIE:
Podsumowaniem katechezy będzie odczytanie Orędzia Pokojowego:
„Jesteście przyszłością rodzaju ludzkiego i żywymi kamieniami na budowanie cywilizacji miłości. Ewangelia wzywa was, byście budowali ową pierwotną jedność rodziny, której źródłem jest Bóg Ojciec, Syn i Duch Święty. Czeka was zadanie wzniosłe i porywające: macie być ludźmi, którzy potrafią okazywać solidarność, zachowywać pokój i miłować życie w postawie szacunku dla wszystkich. Bądźcie twórcami nowej ludzkości, w której wszyscy bracia i siostry, należący do jednej rodziny, będą mogli nareszcie żyć w pokoju”. (Orędzie na Światowy Dzień Pokoju na dzień 1 stycznia 2001 r.).
ZAPIS W ZESZYCIE:
Jan Paweł II – Apostoł Jedności
|
Pan Jezus |
|
św. Piotr |
|
Ojciec Święty
(Kościół |
|
Prymas
(Kościół |
|
Biskup
(Kościół |
Chcemy budować jedność w swoim środowisku przez:
/uczniowie przepisują hasła z plakatów/
MODLITWA:
Prosząc Boga o pomoc w realizacji zadań wypływających z troski o jedność odmówmy modlitwę „Ojcze nasz”, która łączy wszystkich chrześcijan.
JAN PAWEŁ II – APOSTOŁ JEDNOŚCI
CELE KATECHETCZNE:
Zapoznanie uczniów z nauczaniem i działalnością Ojca Świętego Jana Pawła II na rzecz zjednoczenia wszystkich chrześcijan w jednym Kościele Chrystusowym; budzenie wrażliwości na problem podziałów istniejących wśród wyznawców Chrystusa oraz wezwanie do czynnego włączenia się w budowanie jedności.
METODY:
pogadanka, praca w grupach, burza mózgów, metoda metaplanu, projekcja filmu lub krótki wykład , refleksja nad tekstem modlitwy Jana Pawła II „O zjednoczenie chrześcijan”.
POMOCE DYDAKTYCZNE:
Pismo Święte Nowego Testamentu; fragmenty encykliki „Ut unum sint”, fragment nagrania modlitwy ekumenicznej na zakończenie 46 Kongresu Eucharystycznego we Wrocławiu – VI pielgrzymka Ojca Świętego do Ojczyzny (31.05 – 10.06.1997 r.) lub tekst modlitwy Jana Pawła II „O zjednoczenie Kościołów” wypowiedzianej 24.XI.1979 r. Konstantynopolu (w: Ks. M. Bednarz – „Skarbnica modlitw”, WAM, Kraków 1997); pisaki, kartki papieru, schemat do metody metaplanu.
PLAN KATECHEZY:
1. Wstęp:
Katechezę rozpoczyna krótkie wprowadzenie katechety, przypominające fakt złożenia przez Chrystusa Kościoła i nazwania jego uczniów chrześcijanami. Następnie określamy charakterystyczne cechy chrześcijan, wyróżniające nas wśród innych religii, podkreślając szczególnie elementy wspólnej wiary, sakramentów i zjednoczenia wokół osoby Jezusa Chrystusa.
2. Rozwinięcie:
Ukazujemy rzeczywistość braku jedności wśród chrześcijan i Jezusowe pragnienie sformułowane w Modlitwie Arcykapłańskiej: „Aby wszyscy stanowili jedno” (J 17, 21). W oparciu o nauczanie Jana Pawła II formułujemy zadania stojące przed chrześcijanami, mające na celu przywrócenie jedności.
3. Zakończenie:
Przedstawiamy jeden z przykładów troski Ojca Świętego o jedność chrześcijan – wspólną modlitwę z przedstawicielami różnych wyznań chrześcijańskich. Zachęcamy uczniów do włączenia się w modlitwę o zjednoczenie wszystkich chrześcijan.
PRZEBIEG KATECHEZY:
WSTĘP:
W temat katechezy wprowadzamy uczniów przypominając fakt założenia przez Jezusa Chrystusa Kościoła i nazwania uczniów Chrystusa „chrześcijanami” w Antiochii Syryjskiej (Dz 11,26). Następnie dzielimy klasę na 5 grup , które będą pracować metodą „burzy mózgów”. Stawiamy przed nimi zadanie zapisania jak największej liczby cech będących dokończeniem zdania: „SPOŚRÓD WYZNAWCÓW INNYCH RELIGII, NAS – CHRZEŚCIJAN WYRÓŻNIAJĄ ..............”.
(Spodziewane odpowiedzi to: wspólna wiara, osoba Syna Bożego, sakramenty, Pismo Święte, modlitwa, Msza święta, życie wg dwóch przykazań miłości, itp.). Po wykonaniu zadania przez poszczególne grupy, następuje prezentacja wyników ich pracy na forum klasy – zapis na tablicy. W podsumowaniu zadania podkreślamy, jak wiele łączy uczniów Chrystusa, a mimo to nie są jednym Kościołem.
ROZWINIĘCIE:
W rozwinięciu tematu pracujemy metodą metaplanu, wg załączonego schematu:
|
Jaka sytuacja ma miejsce we wspólnocie uczniów Chrystusa?
|
Co powinno charakteryzować wspólnotę chrześcijan? |
|
1.
|
2. |
|
Dlaczego nie jest tak, jak powinno być?
|
Co zrobić, by spełniło się Jezusowe pragnienie jedności Kościoła? (podaj też motywy działania)
|
|
3.
|
4. |
Poszczególne elementy schematu będą uzupełniane: 1 i 3 – na forum klasy, natomiast 2 i 4 – w wyznaczonych wcześniej grupach.
1. W pogadance z uczniami odwołujemy się do znanych wiadomości:
Ø 1054 r. – schizma wschodnia - podział Kościoła na Wschodni (prawosławny) i Zachodni
Ø 1517 r. – wystąpienie Marcina Lutra, początki protestantyzmu
Ø niewielkie różnice doktrynalne między Kościołem katolickim, a Kościołem prawosławnym (sprawa pochodzenia Ducha Świętego, używania chleba niekwaszonego w liturgii oraz celibatu duchowieństwa, nieuznawanie prymatu biskupa Rzymu); te same sakramenty, kult Maryi i świętych;
Ø w Kościołach protestanckich – elementem łączącym jest chrzest oraz wyznawanie wiary w Chrystusa - Boga i Pana oraz jedynego Pośrednika między Bogiem a ludźmi; poza tym istnieją znaczne różnice doktrynalne (do zbawienia wystarczy sama wiara, odrzucenie Tradycji, autorytetu Kościoła i papieża, odrzucenie istnienia czyśćca, kultu Maryi i świętych).
2. W grupach uczniowie analizują tekst J 17, 11. 20 – 26, znajdując w słowach Jezusa odpowiedź na pytanie - co powinno charakteryzować wspólnotę chrześcijan?
4. Każda z grup otrzymuje fragment tekstu encykliki „Ut unum sint” Jana Pawła II – odnajduje w nich zadania dla wspólnot chrześcijańskich oraz ich motywy mające doprowadzić do zjednoczenia chrześcijan w jednym Kościele.
(Załącznik M1). Wyniki pracy grup zapisujemy w ostatniej części schematu.
ZAKOŃCZENE:
Prezentujemy uczniom nagranie fragmentu modlitwy ekumenicznej, która miała miejsce w czasie 46 Kongresu Eucharystycznego we Wrocławiu w 1997 roku – wspólną modlitwę „Ojcze nasz” oraz przekazanie znaku pokoju. (w przypadku braku tego nagrania w krótkim wykładzie przedstawiamy działania Ojca Świętego Jana Pawła II zmierzające do zjednoczenia chrześcijan). Wspólną modlitwą na zakończenie katechezy będzie refleksja nad tekstem modlitwy Ojca Świętego o jedność chrześcijan. (Załącznik M2)
ZAPIS W ZESZYCIE:
Uzupełniony w rozwinięciu katechezy schemat metaplanu.
ZADANIE DOMOWE:
Ułóż 2 wezwania do modlitwy powszechnej, związane z tematem dzisiejszej katechezy.
ZAŁĄCZNIKI:
M1- FRAGMENTY ENCYKLIKI „ UT UNUM SINT”
GRUPA I: „To nawrócenie serca i świętość życia łącznie z publicznymi i prywatnymi modlitwami o jedność chrześcijan należy uznać za duszę całego ruchu ekumenicznego, a słusznie można je zwać ekumenizmem duchowym”
Szlak nawrócenia serc jest wyznaczany rytmem miłości, która zwraca się równocześnie do Boga i do braci: do wszystkich braci, również do tych, którzy nie są w pełnej komunii z nami. Miłość ożywia pragnienie jedności nawet w tych, którzy nigdy nie dostrzegali jej potrzeby. Miłość tworzy komunię osób i Wspólnot. (...) Miłość jest najgłębszym, życiodajnym nurtem procesu zjednoczenia.
Miłość ta znajduje najpełniejszy wyraz we wspólnej modlitwie. Sobór nazywa modlitwę duszą całego ruchu ekumenicznego, gdy jednoczą się w niej bracia, między którymi nie ma doskonałej komunii. Jest ona „nader skutecznym środkiem uproszenia łaski jedności”, jest „podkreśleniem więzów, które dotąd łączą katolików z braćmi odłączonymi”. (...)
Gdy chrześcijanie modlą się razem, wówczas cel, jakim jest zjednoczenie, wydaje się bliższy. Długa historia chrześcijan, znaczona wielorakim rozbiciem, wydaje się jakby układać na nowo, dążąc do Źródła swej jedności, którym jest Jezus Chrystus. (...) We wspólnocie modlitwy Chrystus jest rzeczywiście obecny: modli się „w nas”, „z nami” i „za nas”. (...)
Na ekumenicznej drodze do jedności trzeba przypisać stanowczy prymat wspólnej modlitwie - modlitewnemu zjednoczeniu wokół samego Chrystusa. Jeśli chrześcijanie, pomimo podziałów, będą umieli jednoczyć się coraz bardziej we wspólnej modlitwie wokół Chrystusa, głębiej sobie uświadomią, o ile mniejsze jest to wszystko, co ich dzieli, w porównaniu z tym, co ich łączy. Jeśli będą się spotykali coraz częściej i coraz wytrwalej modlili do Chrystusa, będą mieli odwagę podjąć całą bolesną i ludzką rzeczywistość podziałów, odnajdując się w tej wspólnocie Kościoła, którą Chrystus stale tworzy w Duchu Świętym ponad wszystkimi słabościami i ograniczeniami ludzkimi.
Modlitwa „ekumeniczna” służy chrześcijańskiemu posłannictwu i jego wiarygodności. Dlatego też musi być szczególnie obecna w życiu Kościoła oraz w całej jego działalności na rzecz zjednoczenia chrześcijan (...) / „Ut unum sint” 21 – 23/
GRUPA II: Działanie na rzecz dialogu ekumenicznego, jakie zarysowało się od czasu Soboru, nie jest bynajmniej prerogatywą Stolicy Apostolskiej, ale także zadaniem poszczególnych Kościołów lokalnych lub partykulamych. (...) Dialog nie tylko został podjęty, ale stał się wyraźną potrzebą, jednym z priorytetów Kościoła; w konsekwencji udoskonaliła się też „technika” dialogowania, co sprzyjało zarazem umacnianiu się ducha dialogu. Chodzi tu przede wszystkim o „dialog podjęty między odpowiednio wykształconymi rzeczoznawcami na zebraniach chrześcijan z różnych Kościołów czy Wspólnot, (…) w czasie którego to dialogu każdy wyjaśnia głębiej naukę swej Wspólnoty i podaje przejrzyście jej znamienne rysy”. Niemniej dla każdego wiernego byłoby korzystne poznanie metody, która umożliwia dialog.
Jak stwierdza Deklaracja o wolności religijnej, „prawdy (…) trzeba szukać w sposób zgodny z godnością osoby ludzkiej i z jej naturą społeczną, to znaczy przez swobodne badanie przy pomocy Magisterium, czyli nauczania, przez wymianę myśli i dialog, przez co jedni drugim wykładają prawdę, jaką znaleźli albo sądzą, że znaleźli, aby nawzajem pomóc sobie w szukaniu prawdy; skoro zaś prawda została poznana, należy mocno przy niej trwać osobistym przyświadczeniem”
Dialog ekumeniczny ma zasadnicze znaczenie. „Przez taki bowiem dialog uzyskują wszyscy bliższe prawdy poznanie doktryny oraz życia jednej i drugiej Wspólnoty i bardziej bezstronną ocenę; wtedy też te Wspólnoty osiągają pełniejszą współpracę we wszystkich zadaniach, które dla wspólnego dobra stawia przed nimi sumienie chrześcijańskie i gromadzą się, gdzie tylko się godzi, na jednomyślną modlitwę. Wszyscy wreszcie rozliczają się ze swej wierności wobec woli Chrystusa co do Kościoła i jak należy biorą się rzetelnie do dzieła odnowy i reformy”./ „Ut unum sint” 31 – 32 /
GRUPA III: Celem kontaktów między chrześcijanami nie jest tylko wzajemne poznanie się, wspólna modlitwa i dialog. Przewidują one i domagają się podjęcia, już od tej chwili, wszelkiej możliwej współpracy praktycznej na różnych płaszczyznach: duszpasterskiej, kulturowej, społecznej, a także w dawaniu świadectwa orędziu ewangelicznemu. (...)
W oczach świata współpraca między chrześcijanami zyskuje wymiar wspólnego chrześcijańskiego świadectwa i staje się narzędziem ewangelizacji, przynosząc korzyść jednym i drugim.
Na drodze wiodącej do pełnej jedności dialog ekumeniczny ma zachęcić do wzajemnej braterskiej pomocy, w ramach której wspólnoty udzielają sobie nawzajem tego, czego każda z nich potrzebuje, aby wzrastać zgodnie z Bożym zamysłem ku ostatecznej pełni (por. Ef 4, 11-13). (...) jako Kościół katolicki jesteśmy świadomi, iż wiele zyskaliśmy dzięki świadectwu i poszukiwaniom innych Kościołów i Wspólnot kościelnych, a także dzięki sposobowi, w jaki zostały w nich uwypuklone i są przeżywane pewne wspólne dobra chrześcijańskie. (...) Jest to ekumeniczna forma ewangelicznego prawa dzielenia się dobrami. W tym kontekście pragnę stwierdzić raz jeszcze, że „winniśmy ukazywać w każdej sprawie, że staramy się wyjść naprzeciw temu, czego nasi bracia słusznie pragną i czego od nas oczekują, w tym też celu poznawać ich sposób myślenia i wrażliwość. (…) Trzeba, żeby dary, które każdy posiada, rozwijały się z pożytkiem i na korzyść wszystkich”./ „Ut unum sint” 40 i 87 /
GRUPA IV: Kościół katolicki jest świadom, że pośród wszystkich Kościołów i Wspólnot kościelnych to on zachował posługę Następcy Apostoła Piotra w osobie Biskupa Rzymu, którego Bóg ustanowił „trwałym i widzialnym źródłem i fundamentem jedności” i którego Duch podtrzymuje, aby Kościół uczynił także wszystkich innych uczestnikami tego podstawowego dobra.(...)
Dzięki władzy i autorytetowi, bez których funkcja ta byłaby tylko pozorem, Biskup Rzymu ma zabezpieczać komunię wszystkich Kościołów. Z tego tytułu jest pierwszym pośród sług jedności. Prymat ten sprawuje na różnych płaszczyznach, czuwając nad głoszeniem słowa, nad sprawowaniem sakramentów i liturgii, nad misją, nad dyscypliną i życiem chrześcijańskim. To Następca św. Piotra ma przypominać o nakazach wynikających ze wspólnego dobra Kościoła, gdyby ktoś doznawał pokusy, by o nich zapomnieć w imię własnych interesów. To on ma obowiązek przestrzegać i budzić czujność, a czasem orzekać, że ta czy inna szerząca się opinia jest nie do pogodzenia z jednością wiary. Gdy wymagają tego okoliczności, przemawia w imieniu wszystkich Pasterzy będących w komunii z nim. Może też - pod ściśle określonymi warunkami, sformułowanymi przez Sobór Watykański I - orzec ex cathedra, że dana doktryna należy do depozytu wiary. Dając w ten sposób świadectwo prawdzie, służy jedności. Wszystko to jednak musi się zawsze dokonywać w komunii. / „Ut unum sint” 88 i 94 /
GRUPA V: (...) dialog ten spełnia zarazem funkcję rachunku sumienia. W tym miejscu wypada przypomnieć słowa Pierwszego Listu św. Jana: „Jeśli mówimy, że nie mamy grzechu, to samych siebie oszukujemy i nie ma w nas prawdy. Jeżeli wyznajemy nasze grzechy, [Bóg] jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam i oczyści nas z wszelkiej nieprawości” (1, 8-9). (...) Takie radykalne wezwanie do uznania własnej grzeszności powinno kształtować też ducha dialogu ekumenicznego. (...) Jeśli grzechy całego świata zostały ogarnięte odkupieńczą ofiarą Chrystusa, to - wśród nich - również i wszystkie grzechy przeciwko jedności Kościoła: grzechy chrześcijan, grzechy pasterzy w tej samej mierze, co grzechy wiernych. Zjednoczenie chrześcijan - także po wszystkich grzechach, które przyczyniły się do historycznych podziałów - jest możliwe. Warunkiem jest pokorna świadomość, że zgrzeszyliśmy przeciw jedności i przekonanie, że potrzebujemy nawrócenia. Zgładzone i przezwyciężone muszą być nie tylko grzechy osobiste, ale także grzechy społeczne, poniekąd „struktury” grzechu, które przyczyniły się i nadal mogą się przyczyniać do podziału i do jego utrwalenia. (...)
Dialog ekumeniczny nabiera w tym dokumencie właściwego charakteru: staje się „dialogiem nawrócenia” i jako taki również autentycznym „dialogiem zbawienia”- wedle trafnego określenia Papieża Pawła VI. Dialog nie może się rozwijać wyłącznie w wymiarze horyzontalnym, ograniczając się do spotkania, wymiany myśli czy nawet wymiany darów właściwych dla każdej Wspólnoty. Dialog przechodzi także i przede wszystkim w wymiar wertykalny, zwracając się ku Temu, który jako Odkupiciel świata i Pan dziejów jest naszym pojednaniem. Wymiar wertykalny dialogu polega na wspólnym i wzajemnym uznaniu naszej kondycji jako ludzi, którzy zgrzeszyli. To ono właśnie otwiera w braciach, żyjących we Wspólnotach pozbawionych pełnej wzajemnej komunii, tę wewnętrzną przestrzeń, w której Chrystus jako Źródło jedności Kościoła może skutecznie działać mocą swego Ducha Parakleta. / „Ut unum sint” 34 – 35 /
Drodzy Bracia i Siostry, zapraszam was do gorącej modlitwy o pełne zjednoczenie naszych Kościołów . Błagajmy Pana, aby usunął przeszkody, które opóźniły i opóźniają drogę ku pełnej jedności.
Błagajmy Go, aby tym wszystkim, którzy współpracują dla osiągnięcia zbliżenia, udzielił swego Ducha Świętego, który by ich doprowadził do całej prawdy, obdarzył ich miłością i uczynił cierpliwymi w dążeniu do jedności. Błagajmy Go, abyśmy my – pasterze siostrzanych Kościołów – stali się lepszymi narzędziami Jego planu, my, których Opatrzność wybrała w tej godzinie historii, abyśmy kierowali tymi Kościołami, abyśmy służyli zgodnie z wolą Pana i w ten sposób służyli jednemu Kościołowi, który jest Jego Ciałem.
Oby brzask nowego milenium mógł wzejść nad jednym Kościołem, który odnalazł pełną jedność, by lepiej mógł świadczyć wśród rozpętanych napięć świata o transcendentalnej Miłości Bożej, ukazanej w Synu Bożym, w Jezusie Chrystusie.
Bóg sam zna czasy i chwile. Z naszej strony czuwajmy i módlmy się, z Dziewicą Maryją, Matką Boga, która nie przestaje czuwać nad Kościołem swojego Syna, tak jak czuwała nad Jego Apostołami. Amen. Jan Paweł II
JAN PAWEŁ II – APOSTOŁ JEDNOŚCI
dla młodzieży
CELE KATECHETYCZNE:
Ukazanie przykładów działań Ojca Świętego na rzecz wielopłaszczyznowej jedności; uświadomienie katechizowanym ich współodpowiedzialności za budowanie jedność i możliwości działań w tym zakresie.
METODY:
Wykład z elementami pogadanki i dyskusji.
POMOCE DYDAKTYCZNE:
Najciekawsze wypowiedzi uczniów z pisemnych zadań domowych – krótkiej rozprawki na zadany wcześniej temat; dokumenty do prezentacji: np. Dominus Iesus, Evangelium vitae, Familiaris consortio, Fides et ratio, Ecclesia de Eucharistiae, /inne wg uznania katechety/.
Portret Ojca Świętego, ewentualnie przygotowane kartki lub foliogram wg schematu; materiały pomocnicze: strony www.opoka.org.pl - pielgrzymki i nauczanie Ojca Świętego
Plan katechezy:
Wstęp: Modlitwa: „Duchu Święty, który oświecasz ...”; wprowadzenie w temat i przeczytanie najciekawszych wypowiedzi uczniów na zadany wcześniej temat.
Rozwinięcie: metodą wykładu angażującego uczniów sformułowanie konkretnych przykładów postaw Ojca Świętego wobec „płaszczyzn jedności”.
Zakończenie: pytanie do rachunku sumienia, modlitwa: słowa Ojca Świętego z 11 XI 2001 r.
Przygotowanie katechezy: 2 katechezy wcześniej zadać zadanie domowe:
Napisz własną, refleksję na jeden z tematów /ok.1-2 str./:
/ ewentualna ocena nie za treść, ale za zrobione zadanie według terminu oddania! /
· „Czy religia musi być nietolerancyjna, czy wiara w prawdę dogmatyczną uniezdalnia do dialogu, czy zdolność do pokoju uzależniona jest od rezygnacji z prawdy?” (kard. J.Ratzinger)
Przebieg katechezy:
WSTĘP:
Modlitwa do Ducha Świętego.
Przeczytanie najciekawszych wypowiedzi uczniów – jeżeli byłyby na tyle interesujące, żeby podjąć dyskusję, to warto na to poświęcić dodatkową godzinę lekcyjną.
Wprowadzenie w temat katechezy.
/Dzień Papieski, XXV Rocznica Pontyfikatu, Zapisanie tematu katechezy/.
ROZWINIĘCIE:
Umieszczenie na tablicy portretu Jana Pawła II.
Sformułowanie i umieszczenie /zapisanie/ wokół portretu Papieża „płaszczyzn jego troski o jedność”: ostatnia, wyróżniająca się płaszczyzna to „Eucharystia – jedność z Bogiem” – umieścić ją na końcu, dopiero po omówieniu wszystkich pozostałych.
